kinhthanh

TRANG CHỦ li-category Chuyên đề li-category ''Một Đấng Cứu Độ đã sinh ra cho anh em'' (Lc 2,11)

Cả bản văn Lc 2,11 theo Bản dịch CGKPV là: “Hôm nay, một Đấng Cứu Độ đã sinh ra cho anh em trong thành vua Đa-vít, Người là Đấng Ki-tô, là Đức Chúa”. Còn Bản dịch của cha Nguyễn Thế Thuấn là: “… hôm nay, đã sinh ra cho các ngươi vì Cứu chúa, tức là Đức Kitô Chúa”. 

1.- Phân tích ngữ học trong bối cảnh giáo lý đức tin

 

Đứng về phương diện ngữ pháp, cách dịch “một Đấng Cứu Độ” (CGKPV)[1] thì sát bản văn hy-ngữ hơn là cách dịch “vì Cứu chúa” (NTT): bản văn hy-ngữ không có mạo (quán) từ xác định[2] trước danh hiệu “Đấng Cứu Độ” (sôtêr). Thật ra trong ngữ pháp Hy-lạp, có trường hợp một danh từ không có mạo từ xác định mà vẫn có nghĩa như có mạo từ xác định[3]; nhưng trường hợp ở đây không phải như thế. 

Tại sao lại là “một Đấng Cứu Độ” chứ không phải là “Đấng Cứu Độ”? Về phương diện tín lý, nói “một Đấng Cứu Độ”, thì hẳn là có thể hiểu là còn nhiều Đấng Cứu Độ khác? Như thế là hạ thấp tư cách của Đức Giêsu rồi, vì cho rằng Đức Giêsu chỉ là một Đấng Cứu Độ giữa nhiều Đấng Cứu Độ”? Trong khi chúng ta biết Đức Giêsu là Đấng Cứu Độ duy nhất (x.  Giáo Lý của Hội Thánh Công giáo, các số 430-432; 438-440; 452-455). Và nếu như thế, phải chăng chọn dịch là “vì Cứu chúa” như Bd NTT thì tốt hơn là dịch sát bản văn như Bd CGKPV, “một Đấng Cứu Độ”?

Dĩ nhiên, khi dịch bản văn thánh, là người có đức tin, chúng ta phải để cho đức tin hướng dẫn. Tuy vậy, được đức tin hướng dẫn không có nghĩa là muốn ép bản văn thế nào thì ép, để dịch cho ra được một câu đúng với sách giáo lý đã học! Lý do: Cũng chính bản văn Kinh Thánh soi sáng và nuôi dưỡng đức tin của chúng ta (x. GLHTCG, các số 131-133), và cũng chính đức tin hướng dẫn chúng ta và giúp chúng ta tìm ra được trong Kinh Thánh “lương thực và sức mạnh … và đón nhận Lời của Thiên Chúa” (GLHTCG, số 104).

Vậy tại sao “một Đấng Cứu Độ”?

Vào thời Luca, danh hiệu sôtêr là một danh hiệu rất thịnh hành trong thế giới Hy-lạp Rô-ma. Trong xã hội, danh hiệu này thường được áp dụng cho các thần thánh, các triết gia, các nhà khoa học, các chính khách, các vua, các hoàng đế (ví dụ Ptôlêmêô V Êpiphanê [203-181 tr CG], Giuliô Xêda hay Xêda Augúttô). Trong Cựu Ước, danh hiệu này, trong tiếng Híp-ri là môshia, được dùng để chỉ các vị anh hùng giải phóng dân tộc (x. Tl 3,9.15) đã được Thiên Chúa cho dấy lên, cũng như để chỉ chính Thiên Chúa với khả năng giải thoát Dân Người (1 Sm 10,19…). Nói chung, là “đấng cứu độ” thì phải cứu dân khỏi các sự dữ thể lý hoặc luân lý, chính trị hoặc thiên tai địa họa[4].

Đức Giêsu cũng là Đấng có sứ mạng cứu dân thoát các thứ sự dữ: vậy Người là một Đấng Cứu độ giữa các vị cứu tinh khác. Tuy nhiên, chỉ duy mình Người mới là Đấng Kitô, Đức Chúa. Hai danh hiệu này xác định rõ Đức Giêsu là Đấng Cứu Độ theo nghĩa nào. Chính vì Người là “Đấng Kitô Đức Chúa”, mà Người là Đấng Cứu Độ trên mọi đấng cứu tinh, Người là Đấng Cứu Độ duy nhất. Đến đây, xin nêu ra một nhận xét về trình bày hình thức nhưng có liên hệ đến ý nghĩa: vì hiểu Đức Giêsu là một Đấng Cứu độ giữa các vị cứu tinh khác, phải chăng nên để danh ngữ “đấng cứu độ” ở Lc 2,11 ở dạng chữ thường, như Bd NAB (“For today in the city of David a savior has been born for you who is Messiah and Lord”)? Dù sao đây cũng chỉ là một chi tiết không mấy quan trọng.

2.- Một bản văn với giọng điệu tương tự: Pl 3,20

 

Pl 3,20, thánh Phaolô viết một câu có có giọng điệu tương tự Lc 2,11, dịch sát bản văn hy-ngữ là: “Và từ đó (= trời), chúng ta nóng lòng mong đợi một đấng cứu độ (sôtêra) là Chúa Giêsu Kitô”.

* Bd NAB là “and from it we also await a savior, the Lord Jesus Christ”.

* BJ: “d’où nous attendons ardemment, comme sauveur, le Seigneur Jésus Christ”).

* TOB dịch gần như BJ mà yếu hơn, vì không làm nổi được sắc thái nôn nóng của động từ hy-lạp apekdechometha: “d’où nous attendons, comme sauveur, le Seigneur Jésus Christ”.

* Bản dịch CGKPV biến các danh từ thành động từ: “và chúng ta nóng lòng mong đợi Đức Giê-su Ki-tô từ trời đến cứu chúng ta”.

* Bản dịch NTT: “tự đó sẽ đến vì Cứu Chúa mà ta ngóng đợi, Chúa Yêsu Kitô”.

* Bản dịch Liturgie Pháp: “c’est à ce titre que nous attendons comme sauveur, le Seigneur Jésus Christ”.

 

Có lẽ vấn đề ở đây là: hai danh từ ở đối-cách[5] thì danh từ nào là bổ ngữ trực tiếp[6] và danh từ nào là vị ngữ[7]

- Nếu “một đấng cứu độ” là bổ ngữ, thì “Chúa Giêsu Kitô” là vị ngữ: như thế, ý nhấn mạnh đến “đấng cứu độ” (NTT, NAB);

- Nếu “Chúa Giêsu Kitô” là bổ ngữ, thì “một đấng cứu độ” là vị ngữ: như thế, ý nhấn mạnh đến “Chúa Giêsu Kitô” (BJ, TOB, Liturgie Pháp, CGKPV).

Theo thiển ý, trong Pl 3,20, “ex [hou] kai sôtêra apekdechometha kyrion Iêsoun Christon”, từ “đấng cứu độ” (sôtêra) được đặt trước động từ “nóng lòng mong đợi” (apekdechometha), nên vừa là từ được nhấn mạnh[8] vừa đóng vai trò bổ ngữ; và như vậy, “Chúa Giêsu Kitô” (kyrion Iêsoun Christon) là vị ngữ[9]

Vậy có thể cho rằng nghĩa của câu văn là: Chúng ta đang nóng lòng mong đợi một vị cứu tinh từ trời đến với chúng ta; vị cứu tinh đó thật ra (vì ta đã được giới thiệu ở trước) chính là Chúa Giêsu Kitô, Đấng  mà do đã “trút bỏ vinh quang mà mặc lấy thân nô lệ … lại còn hạ mình  vâng lời … chết trên cây thập tự” nên “Thiên Chúa đã siêu tôn và tặng ban [cho Người] danh hiệu trổi vượt trên muốn ngàn danh hiệu … Khi vừa nghe danh thánh Giêsu, cả trên trời dưới đất và trong nơi âm phủ, muôn vật phải bái quỳ; mọi loài phải mở miệng tuyên xưng rằng: Đức Giêsu Kitô là Chúa”; mọi chuyện như thế là “để tôn vinh Thiên Chúa Cha”[10] (Pl 2,7-11). 

 

                                                                                    Lm PX Vũ Phan Long, ofm

-----------------------------------------------------------------------------------------
[1] Xem NAB [“a savior”]; BJ [“un Sauveur”], TOB [“un Sauveur”], Le NT, Traduction officielle pour la Liturgie  (Pháp) [“un Sauveur”].

[2] Definite article.

[3] Xem F. Blass - A. Debrunner, Grammatica del greco del Nuovo Testamento (Paideia; Brescia 21997) số 273.

[4] Xem J.A. Fitzmyer, The Gospel According to Luke I-IX (Anchor Bible 28) 409, 204, 222.

[5] Accusative.

[6] Direct object.

[7] “Vị ngữ” (prédicate): “Phần của câu nói  để nói lên cái gì đó về chủ ngữ” (Viện ngôn ngữ học, Từ điển Anh-Việt, TP. Hồ Chí Minh 1993, mục từ “Predicate”); “Một trong hai thành phần chính của câu đơn, nêu hoạt động, tính chất, trạng thái của đối tượng được nêu ở chủ ngữ” (Nguyễn Như Ý (cb), Đại từ điển Tiếng Việt, Nxb Văn hóa - Thông tin 1998, mục từ “Vị ngữ”).  

[8] “Cường điệu” (emphasis).

[9] So sánh với 1 Ga 4,14: “Chúa Cha đã sai Con của Người đến làm Đấng cứu độ (ton huion sôtêra) thế gian”: ton huion là bổ ngữ, còn sôtêra là vị ngữ.

[10] Đọc bản hy-ngữ, chúng ta thấy câu này (eis doxan theou patros) được đặt ở cuối bài như là đỉnh cao (và là đích điểm) của bài thánh ca Pl 2,6-11.

bo-tuyen-thanh-ban-hanh-mot-huan-thi-moi-ve-thanh-tich
Bộ Tuyên Thánh ban hành một Huấn thị mới về thánh tích

Ngày thứ Bảy 16 tháng Mười Hai 2017, Bộ Tuyên Thánh đã ban hành một Huấn thị mới về thánh tích. Tài liệu mang tính kỹ thuật này gồm 12 trang và 38 điều, xác định rõ các thủ tục phải tuân theo về việc công bố tính xác thực và lưu giữ thánh tích. Với nhan đề “Thánh tích trong Giáo hội: Tính xác thực và Việc lưu giữ”, Huấn thị này thay thế những chỉ dẫn trong phần Phụ lục của Huấn thị Sanctorum Mater (2008), và chủ yếu gửi đến các giám mục của Giáo hội Công giáo Latinh và của các Giáo hội Công giáo Đông phương.

y-cau-nguyen-cua-duc-thanh-cha-thang-12-nam-2017-cau-nguyen-cho-cac-bac-cao-nien
Ý cầu nguyện của Đức Thánh Cha - Tháng 12 năm 2017: Cầu nguyện cho các bậc cao niên

Trong tháng 12 năm 2017, Đức Thánh Cha đặc biệt mời gọi cầu nguyện cho các bậc cao niên, để mọi người biết quan tâm chăm sóc người cao niên, và để người cao niên có thể chuyển trao kho tàng khôn ngoan cho thế hệ trẻ.

5-phut-loi-chua-moi-ngay-–-thang-12-–-2017
5 Phút Lời Chúa Mỗi Ngày – Tháng 12 – 2017

Chúa Giê-su dạy ta để sẵn sàng trong ngày Chúa đến thì phải “tỉnh thức và cầu nguyện.” Tỉnh thức ở đây không có nghĩa là không ngủ, mà là biết sáng suốt để nhận định đâu là thánh ý Chúa và đâu là những mưu ma chước quỷ cám dỗ ta. Việc tỉnh thức như thế phải thực hiện trong bầu khí cầu nguyện, kết hiệp thân tình với Chúa.

duc-thanh-cha-qui-dinh-thu-tuc-cuu-xet-van-tat-giai-hon-phoi
Đức Thánh Cha qui định thủ tục cứu xét vắn tắt giải hôn phối

Trong buổi tiếp kiến sáng ngày 25-11-2017 dành cho các tham dự viên khóa học do Tòa Thượng Thẩm Rota tổ chức, ĐTC qui định thủ tục vắn tắt ”giải” hôn phối do Giám mục Giáo phận thi hành.

goi-y-muc-vu-nam-2018-dong-hanh-voi-cac-gia-dinh-tre
Gợi ý mục vụ năm 2018: Đồng hành với các gia đình trẻ

Sau khi “Chuẩn bị cho các bạn trẻ bước vào ơn gọi hôn nhân” năm vừa qua, Hội Thánh tại Việt Nam, theo định hướng của Hội đồng Giám mục, hướng tới điểm nhấn “Đồng Hành với các Gia đình trẻ” cho Năm Mục vụ 2018. Đồng hành để hiểu biết, yêu thương, hướng dẫn các gia đình sống ơn gọi và sứ mạng hôn nhân của mình như lòng Chúa mong ước và thực hiện lời hứa của Đấng Phục sinh “Thầy ở cùng các con mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20).

su-diep-duc-thanh-cha-gui-giao-hoi-va-dan-nuoc-myanmar
Sứ Điệp Đức Thánh Cha gửi Giáo Hội và dân nước Myanmar

Hôm 17-11-2017, ĐTC đã gửi sứ điệp cho Giáo Hội và nhân dân Myanmar mà ngài sẽ đến viếng thăm từ ngày 27 đến 30-11 tới đây. Trong sứ điệp, ĐTC khẳng định rằng: ”Tôi đến để công bố Tin Mừng của Chúa Giêsu Kitô, một sứ điệp hòa giải, tha thứ và hòa bình.

Quý độc giả có thể gửi thư cho người quản trị website, đóng góp ý kiến, đưa ra những yêu cầu, thắc mắc...

Quý độc giả có thể email trực tiếp tới kinhthanhvn@gmail.com.



Xin cảm ơn!.

Hỗ trợ & Cung Cấp Website Wsup3

Copyright © 2016 KINHTHANHVN.NET.